تعارض منافع بالقوه

از ویکی تعارض منافع
پرش به ناوبری پرش به جستجو

شناسایی و تشخیص یک موقعیت تعارض منافع در سه سطح اتفاق می‌افتد:

  1. تعارض منافع بالقوه Potential Conflict of Interest
  2. تعارض منافع بالفعل یا تعارض منافع واقعی Actual Conflict of Interest
  3. تعارض منافع ادراک شده یا شُبهه‌ی تعارض منافع Perceived Conflict of Interest

تعریف

تعارض منافع بالقوه مربوط به زمانی است که فرد در دوراهی انتخاب بین منافع شخصی و منفعت عمومی قرار می‌گیرد. در واقع تعارض منافع بالقوه به مرحله پیش از انتخاب و اتفاق تعارض منافع بالفعل است. اگر فردی در موقعیت تعارض منافع بالقوه، دچار خطا شود و منافع شخصی‌اش را در نظر بگیرد، عملا دچار تعارض منافع بالفعل شده است. تعارض منافع بالقوه می‌تواند در آینده نیز رخ دهد که مثلا فردی موقعیتی دارد که دچار تعارض منافع نیست ولی اگر به طور همزمان در سازمان دیگری پستی بگیرد که در رابطه با شغل اولش باشد، می‌تواند دچار تعارض منافع بالقوه شود. به طور عمومی به سازمان‌ها و افراد پیشنهاد می‌شود که از هرگونه تعارض منافع بالقوه اجتناب کنند.

مثال عینی تعارض منافع بالقوه این است که یک عضو از خانواده مدیر مدرسه، درآنجا شاغل باشد، همیشه یک تعارض منافع بالقوه وجود دارد که نیاز به مدیریت مداوم دارد زیرا مثلا هر شرایطی که تصمیمات مدیر ممکن است بر حقوق یا وضعیت اعضای خانواده در مدرسه تأثیر بگذارد ممکن است به تعارض منافع بالفعل منجر شود و یا از نگاه دیگران تعارض منافع ادراک شده بشود [۱].

مثال دیگر این وضعیت می‌تواند مربوط به درب گردان و اشتغال دوباره پس از بازنشستگی باشد؛ به طور مثال فردی پس از بازنشستگی از شغل دولتی، اگر وارد بخش خصوصی‌ای شود که مرتبط با شغل قبلی‌اش بوده و این امکان را دارد که از روابط شغل قبلی‌اش به جهت منافع خودش و یا شرکت خصوصی استفاده کند، دچار تعارض منافع بالقوه می‌شود. بر این اساس برای مدیریت تعارض منافع بالقوه دوره استراحت یک ساله بعد از شغل دولتی وجود دارد و اگر چنین موقعیتی برای فرد بازنشسته به وجود آید باید فورا قبول شغل را به سازمان دولتی اعلام کند[۲]

پیامد

تعارض منافع بالقوه نیز می‌تواند اعتماد عمومی و اخلاق را تضعیف کند اما در واقع تعارض منافع بالقوه از آن رو دارای اهمیت است که می‌توان از تعارض منافع بالفعل پیگشیری کرد و نهایتا جلوی فسادهای احتمالی را در سازمان‌ها گرفت[۳].

راهکار مدیریت تعارض منافع بالقوه

باتوجه به اینکه نحوه مدیریت تعارض منافع به طور کلی ایجاد محدودیت و الزام اعلام است، استانداردهای مشترک بین اعضای اتحادیه اروپا درباره مدیریت تعارض منافع بالقوه بدین شرح است: اعلام و ثبت تمامی تعارضات منافع بالقوه الزامی است. حال میان میزان الزامات شفافیت و سطح جزئیات گزارش تفاوت‌هایی بر حسب نوع فعالیت و نحوه درگیری فرد با تعارض منافع بالقوه وجود دارد[۴].

به طور مثال، اعلام دارایی و درآمدها ابزاری برای مدیریت و نظارت بر تعارض منافع بالقوه و بالفعل است. کشورهای بسیاری، به خصوص کشورهای اروپای شرقی و مرکزی که می‌خواستند به اتحادیه اروپا ملحق شوند، قوانینی را برای الزام افشای اطلاعات مالی و دارایی‌ها تصویب کرده‌اند که این قوانینشان بخشی از راهبردهای مبارزه با فساد بوده است[۵].


پانویس