مدیریت تعارض منافع درب گردان در کره‌جنوبی

از ویکی تعارض منافع
پرش به ناوبری پرش به جستجو

معادل کلمه فساد در زبان انگلیسی corruption از ریشه لاتین rumpere و به معنی شکستن یا نقض است. به عبارت دیگر، در اینجا منظور این است که چیزی شکسته می‌شود که این چیز می‌تواند قوانین و مقررات اخلاقی یا اجتماعی یا به احتمال قوی‌تر قواعد و مقررات اداری باشد. [۱] فساد در ادبیات فارسی در مقابل صلاح است و فعل غیرمشروع را فساد می‌گویند. در واقع فساد، در هم ریختن و از بین رفتن، نابود شدن و متلاشی شدن است و در فلسفه نیز به معنای زوال است. [۲]


بررسی انواع مختلف فسادهای کشف شده بیانگر وجود نقطه اشتراکی میان تمامی این فسادها است که این وجه اشتراک تعارض منافع نام دارد و بعید است که بتوان مصداقی از فساد را یافت که تعارض منافع پیش‌زمینه و یا مقدمه آن نبوده باشد. [۳]

به بیانی دیگر، می‌توان گفت که شاکله همه فسادها به وجود آمدن موقعیت‌های تعارض منافع است. [۴] نهادهای مختلف تعاریف مختلف و البته مشابهی را برای تعارض منافع مطرح کرده‌‌اند، که در ادامه به برخی از این تعاریف اشاره خواهیم کرد.


سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی تعارض منافع را به‌ عنوان تعارضی میان وظایف دولتی و منافع خصوصی مأمورین دولتی تعریف می‌کند، به‌طوری که این منافع می‌تواند به‌صورت ناصحیحی وظایف آنها را تحت تأثیر قرار دهد. [۵] سازمان شفافیت بین‌الملل تعارض منافع را شرایطی می‌داند که در آن افراد یا نهادها (که می‌تواند دولت، رسانه، کسب‌وکار یا سازمان مدنی باشد) با انتخاب بین وظایف خود و منافع شخصی‌شان مواجه ‌گردند. [۶]


پدیده درب گردان به عنوان یکی از مصادیق تعارض منافع شخص‌محور، عاملی برای ایجاد موقعیت‌های تعارض منافع است. براساس تعریفی که سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، برای این پدیده ارائه کرده است، درب گردان عبارت است از جابه‌جایی افراد از پست‌های مقررات‌گذاری و نظارتی در زیرمجموعه‌های قوه مجریه، قوه مقننه و سازمان‌های نظارتی به بخش خصوصی یا بالعکس. [۷] احتمالاً درب‌های گردان (revolving door) را در برخی ساختمان‌های اداری یا فروشگاه‌های بزرگ دیده‌اید؛ درب‌هایی که حول یک محور می‌چرخند. موقعیت درب های گردان در حوزۀ سیاست‌گذاری استعاره‌ای است برای وضعیتی که طی آن افراد حول محور منافع شخصی از موقعیت دولتی برای فراهم‌کردن شرایط کسب‌وکار خصوصی استفاده می‌کنند. [۸]


تجربه کره‌جنوبی در مدیریت پدیده درب گردان

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ذکر می‌کند که برخی از ابزارهای استفاده شده در کره جنوبی برای اجرای سیاست‌های ضد فساد با رویکرد مدیریت موقعیت‌های تعارض منافع عبارتند از: [۹]

- مرامنامه کارکنان و مقامات دولتی؛

- ثبت و افشای دارایی‌های شخصی مقامات ارشد دولتی؛

- تراستِ کور: سیستم واگذاری مدیریت سهام به کارگزار ناشناس؛

- محدودیت‌های پسااشتغالی.


محدودیت‌های پسااشتغالی در کره‌جنوبی

در میان ابزارهای ذکر شده، مرامنامه و محدودیت‌های پسااشتغالی برای مقامات دولتی فاسد براساس قانون ضدفساد اجرا می‌گردند. در حالی که سیستم تراست کور و ثبت دارایی‌های شخصی و محدودیت‌های اشتغال مقامات ارشد دولتی در قانون اصول اخلاقی خدمات دولتی قید شده است. [۱۰]


محدودیت‌های پسااشتغالی به این دلیل در نظر گرفته شده‌اند تا مأموران دولتی با هدف اشتغال در یک شرکت خصوصی پس از پایان فعالیت در بخش دولتی، در اعمال قوانین برای آن شرکت، تساهل و تسامح به خرج ندهند. اگرچه این محدودیت‌ها در موارد خاص اعمال می‌گردند؛ چرا که در غیر این صورت با حق آزادی انتخاب شغل در تناقض خواهند بود. [۱۱] مطابق با قانون اصول اخلاقی خدمات دولتی، مأمور دولتی دارای رتبه چهار یا بالاتر پس از ترک شغل دولتی به مدت دو سال از استخدام در شرکت‌های خصوصی انتفاعی، که با حوزه خدماتی شغل دولتی آن مأمور در ارتباط باشند، محروم خواهد بود. [۱۲] به علاوه در قانون ضد فساد قید شده است که اگر مقام دولتی به خاطر دست داشتن در فساد از کار برکنار شده باشد، با محدودیت پنج ساله برای استخدام در سازمان‌های دولتی و همچنین شرکت‌های خصوصی مرتبط با حوزه شغلی‌اش قبل از برکناری، مواجه خواهد شد. [۱۳]

پیوند به بیرون


منابع و پانویس‌ها

  1. Policies, Institutions and the Dark Side of Economics
  2. سجادی، سیدجعفر. (۱۳۸۰). فرهنگ معارف اسلامی، تهران، نشر کومش، چاپ چهارم
  3. فساد و تعارض منافع؛ منفعت‌طلبی در نظام اداری دلیل بروز فساد، ۲۴ آذر ۱۳۹۹، خبرگزاری دانشجو، بازدید ‌شده در ۲۴ دی ۱۳۹۹.
  4. تعارض منافع ۱. دسته‌بندی و مفهوم‌شناسی، ۲۶ تیر ۱۳۹۹، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، بازدید ‌شده در ۲۶ آذر ۱۳۹۹.
  5. Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and Country Experiences
  6. What Is A ‘Conflict Of Interest’?
  7. مروری بر ادبیات جهانی پدیده درب گردان (جابه‌جایی اشخاص بین بخش خصوصی و عمومی) ۱. انگیزه‌ها، پیامدها و راهبردهای تنظیم‌گری، ۶ آذر ۱۳۹۵، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، بازدید ‌شده در ۱۵ آبان ۱۳۹۹.
  8. خبرنامه شماره ۲۴ مقابله با فساد و فقر: درب‌های گردان؛ سازوکار تسخیر منابع مشترک، ۱۶ شهریور ۱۳۹۸، مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه، بازدید ‌شده در ۱۶ آبان ۱۳۹۹.
  9. Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and Country Experiences
  10. Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and Country Experiences
  11. مروری بر ادبیات جهانی پدیده درب گردان (جابه‌جایی اشخاص بین بخش خصوصی و عمومی) ۲. حوزه‌های پرمخاطره و تجربیات کشورهای منتخب، ۷ آذر ۱۳۹۵، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، بازدید ‌شده در ۱۷ آذر ۱۳۹۹.‌
  12. Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and Country Experiences
  13. مروری بر ادبیات جهانی پدیده درب گردان (جابه‌جایی اشخاص بین بخش خصوصی و عمومی) ۲. حوزه‌های پرمخاطره و تجربیات کشورهای منتخب، ۷ آذر ۱۳۹۵، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، بازدید ‌شده در ۱۷ آذر ۱۳۹۹.‌